ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି – ପରମ୍ପରା, ଆସ୍ଥା ଓ ଆନନ୍ଦର ଉତ୍ସବ*

ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଓ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ। ଏହି ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବ ମକର ରାଶିକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ଓ ଏହା ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ତରାୟଣ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ଉତ୍ତରାୟଣକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦିନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି କାରଣରୁ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିକୁ ଶୁଭ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ନୂତନ ଆଶାର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।

ଏହି ପର୍ବ ପ୍ରକୃତି ସହିତ ମଣିଷର ଗଭୀର ସମ୍ପର୍କକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। ଧାନ କାଟିବା ପରେ ଘରେ ଘରେ ନୂଆ ଧାନ, ଚାଉଳ, ଗୁଡ଼ ଓ ତିଳର ବ୍ୟବହାର ହୁଏ। ଏହା ଚାଷୀଙ୍କ ପାଇଁ କୃତଜ୍ଞତାର ପର୍ବ ମଧ୍ୟ। ପ୍ରକୃତି ଯେଉଁ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଛି, ସେଥିପାଇଁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧନ୍ୟବାଦ ଜଣାଇବାର ଏକ ସୁଯୋଗ ହେଉଛି ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି।

ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହି ପର୍ବ ବହୁତ ଆସ୍ଥା ଓ ଆନନ୍ଦର ସହିତ ପାଳନ କରାଯାଏ। ପ୍ରଭାତେ ଲୋକେ ନଦୀ, ପୋଖରୀ କିମ୍ବା ସାଗରରେ ସ୍ନାନ କରି ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଜଗନ୍ନାଥ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ। ବିଶେଷକରି ଏହି ଦିନ ମକର ଚଉଳ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଠାକୁରଙ୍କୁ ଭୋଗ ଦିଆଯାଏ। ଚାଉଳ, ଗୁଡ଼, ନଡ଼ିଆ, କଦଳୀ, ଛେନା ଇତ୍ୟାଦିରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏହି ଭୋଗ ଓଡ଼ିଆ ପରମ୍ପରାର ଏକ ଅନନ୍ୟ ପରିଚୟ।

ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି କେବଳ ଧାର୍ମିକ ପର୍ବ ନୁହେଁ, ଏହା ସାମାଜିକ ଏକତାର ଉତ୍ସବ ମଧ୍ୟ। ଏହି ଦିନ ଲୋକେ ପରସ୍ପରଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇ ମକର ଚଉଳ ଖାଇ ଶୁଭେଚ୍ଛା ବିନିମୟ କରନ୍ତି। ପୁରୁଣା ମନମାଳିନ୍ୟ ଭୁଲି ନୂଆ ସମ୍ପର୍କ ଗଢ଼ିବାର ସନ୍ଦେଶ ଏହି ପର୍ବ ଦିଏ।

ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଭାବେ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଆମକୁ ଏହି ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ—ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣାୟଣରୁ ଉତ୍ତରାୟଣକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେପରି ଆମେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ଧକାରରୁ ଆଲୋକକୁ, ନିରାଶାରୁ ଆଶାକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏହା ଜୀବନରେ ସକାରାତ୍ମକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବାର ପ୍ରେରଣା ଦିଏ।

ଏହି ପବିତ୍ର ଅବସରରେ ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ଭଲ ଚିନ୍ତା, ଭଲ କାମ ଓ ଭଲ ଆଶା ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା। ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୀବନରେ ସୁଖ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶାନ୍ତି ନେଇଆସୁ ଏତିକି କାମନା।

*ଲାଞ୍ଜିଗଡ଼ ରୁ ପୁରନ୍ଦର ଦଣ୍ଡସେନା ଙ୍କ ରିପୋର୍ଟ ନିଉଜ୍ ଉପାନ୍ତ ଖବର*